Aanbouw, uitbouw of bijgebouw plaatsen zonder vergunning (2026)

Een aanbouw, uitbouw of bijgebouw is in 2026 vaak vergunningvrij, maar de regels zijn complex. Afmetingen, hoogte, locatie op het perceel en de afstand tot de erfgrens bepalen samen of je zonder vergunning aan de slag mag. In deze gids vind je per type bouwwerk de exacte regels voor 2026.

Aanbouw, uitbouw, bijgebouw: wat is het verschil?

In de wettelijke regels worden deze drie termen vaak door elkaar gebruikt onder de verzamelnaam ‘bijbehorende bouwwerken’. Toch is er een functioneel verschil:

• Aanbouw of uitbouw: een vergroting van het hoofdgebouw, bijvoorbeeld een grotere woonkamer of keuken aan de achterzijde.
• Bijgebouw: een los staand bouwwerk met een dak, zoals een schuur, tuinhuis of berging.
• Overkapping: een dak op palen, zonder of met deels open zijwanden.

Voor alle drie gelden grotendeels dezelfde regels over locatie, oppervlakte en hoogte, maar er zijn enkele verschillen die we hieronder per type behandelen.

Hoeveel m² mag je uitbouwen zonder vergunning?

Een uitbouw aan de achterzijde van je woning mag tot 4 meter diep zijn zonder vergunning. Sinds de invoering van het Bbl mag de uitbouw ook tot 5 meter hoog zijn (was vroeger 4 meter).

Wel moet je voldoen aan de staffelregeling: minstens 50% van je bebouwingsgebied moet onbebouwd blijven. De maximale vergunningvrije oppervlakte is 150 m², ongeacht hoe groot je perceel is.

Wanneer geldt deze regel niet?

De 4-meter-regel geldt alleen als:

• De uitbouw aan de achterzijde van het hoofdgebouw zit (niet zijkant of voorkant).
• De uitbouw op de begane grond ligt (geen verdieping erboven).
• De woning geen monument of beschermd stadsgezicht is.
• De uitbouw functioneel onderdeel is van de woning.

Een uitbouw aan de zijkant van de woning is in de regel niet vergunningvrij. Een uitbouw aan de voorkant is dat nooit.

Tuinhuis: hoeveel mag je bouwen?

Voor een tuinhuis gelden de regels van bijgebouwen in het achtererfgebied. De maximale oppervlakte hangt af van de grootte van je bebouwingsgebied:

• Bebouwingsgebied tot 100 m²: 50% mag worden bebouwd.
• Tussen 100 en 300 m²: 50 m² + 20% van het deel boven 100 m².
• Vanaf 300 m²: 90 m² + 10% van het deel boven 300 m².
• Maximum: 150 m² in totaal.

Hoogte van een tuinhuis

Een tuinhuis dat binnen 4 meter van het hoofdgebouw staat, mag tot 5 meter hoog zijn. Op meer dan 4 meter afstand mag het in principe maximaal 3 meter hoog zijn.

Wil je hoger bouwen, dan moet je een schuin dak toepassen en geldt deze formule:

maximale nokhoogte = (afstand tot perceelsgrens × 0,47) + 3

Bij een afstand van 2 meter tot de perceelsgrens kom je dus uit op 3,94 meter; bij 5 meter afstand is dat 5,35 meter, maar het wettelijk maximum blijft 5 meter.

Tip: Vergeet niet dat je bestaande overkappingen, schuren en aanbouwen meetellen in het bebouwingsoppervlak. Heb je al een schuur van 13 m²? Dan blijft er minder over voor je nieuwe tuinhuis.

Dakkapel plaatsen: alleen aan de achterzijde vergunningvrij

Een dakkapel aan de achterzijde van je woning is in 2026 vergunningvrij, mits aan deze voorwaarden voldaan wordt:

• De dakkapel zit aan het achterdakvlak (niet voorzijde, niet zijdakvlak grenzend aan openbaar gebied).
• De dakkapel mag maximaal 50% van de daklengte beslaan.
• De onderkant van de dakkapel ligt minimaal 0,5 meter boven de dakvoet.
• De bovenkant ligt minimaal 0,5 meter onder de nok.
• De zijkanten zijn minimaal 0,5 meter van de dakranden.
• De woning is geen monument of staat niet in een beschermd stadsgezicht.

Voor een dakkapel aan de voorzijde of een zijkant aan de openbare weg is altijd een omgevingsvergunning nodig. Dit valt namelijk onder welstand en moet passen bij de uitstraling van de straat.

Carport: vrijwel altijd een vergunning

Een carport is een bijzondere categorie. Omdat een carport meestal aan de zijkant of voorkant van een woning wordt geplaatst, valt het in de praktijk zelden onder vergunningvrij bouwen.

Een carport is vergunningvrij wanneer:

• Hij in het achtererfgebied staat (dus niet aan de openbare weg zichtbaar).
• De totale oppervlakte van bijbehorende bouwwerken onder de 30 m² blijft.
• De hoogte voldoet aan de regels voor overkappingen (max 4 meter binnen 2,5 m van de woning, anders 3 meter).
• De carport niet zichtbaar is vanaf de openbare weg.

In de praktijk staat een carport meestal aan de zijkant of voorkant van een woning, juist op de plek waar geparkeerd kan worden. In bijna al die gevallen is een omgevingsvergunning vereist.

Veranda en serre: aanbouw of overkapping?

Een veranda met deels open zijwanden valt onder de regels voor overkappingen. Een serre, die helemaal gesloten en geïsoleerd is, valt onder de regels voor uitbouwen. Het verschil is belangrijk omdat de eisen voor isolatie, ventilatie en oppervlakte anders zijn.

Een serre wordt voor de bouwregelgeving gezien als een uitbouw. Daarmee gelden voor een serre dezelfde regels: tot 4 meter diep en 5 meter hoog aan de achterzijde, mits binnen de staffelregeling.

Schuur of berging: regels per oppervlakte

Een schuur of berging is een bijgebouw. De regels zijn:

• In het achtererfgebied geplaatst.
• Maximaal 1 bouwlaag (geen verdieping).
• Maximaal 30 m² aan totale bijbehorende bouwwerken (inclusief overkappingen en tuinhuizen).
• Hoogteregels (3 of 5 meter) volgens de afstand tot het hoofdgebouw.
• Voor het gebruik moet de schuur ondergeschikt zijn aan het hoofdgebouw (geen zelfstandige woonruimte).

Garage uitbouwen of optillen

Een bestaande garage uitbouwen of er een verdieping op zetten is een complexe verbouwing. In de meeste gevallen is een omgevingsvergunning nodig, omdat:

• De draagconstructie wordt aangepast (vergunningplichtig).
• De brandcompartimentering verandert.
• Het bouwvolume toeneemt (vergunningplichtig boven bepaalde m³).
• Een tweede bouwlaag in een bijgebouw zelden vergunningvrij is.

Wel kan een uitbouw van een garage aan de achterzijde vergunningvrij zijn als die voldoet aan de standaard uitbouw-regels.

Veelgestelde vragen